Actueel>Weerbare zorg vraagt om keuzes vóór de crisis

19 november 2026

Weerbare zorg vraagt om keuzes vóór de crisis

Terugkoppeling symposium | 18 november 2026

Wat gebeurt er als stroom, ICT of telefonie langdurig uitvalt? Welke zorg moet dan doorgaan, welke risico’s accepteren we en hoe zorgen we dat de zorgketen blijft functioneren? Tijdens het symposium Weerbare zorg – Uitval van kritische voorzieningen op 18 november gingen 130 deelnemers hierover met elkaar in gesprek.

Het symposium, georganiseerd door GHOR Brabant Midden-West-Noord, GHOR Brabant-Zuidoost en Netwerk Acute Zorg Brabant, stond in het teken van bestuurlijke dilemma’s, praktijkervaringen en samenwerking in de regio.

Weerbaarheid begint bij bestuurlijk leiderschap

Anne-Marijn de Wit, directeur Publieke Gezondheid van GGD Brabant-Zuidoost, opende het symposium met een duidelijke boodschap: de basis voor weerbare zorg leg je vóór een crisis.

Zorgorganisaties zijn afhankelijk van mensen, digitale systemen en voorzieningen. Als één schakel uitvalt, heeft dat gevolgen voor de hele keten. Daarom moeten bestuurders vooraf bepalen welke zorg altijd moet doorgaan, welke risico’s acceptabel zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is. Daarbij gaat het niet alleen om voorzieningen, maar ook om medewerkers. Zij zijn immers ook ouder, mantelzorger of naaste. De weerbaarheid van een zorgorganisatie kun je niet los zien van de weerbaarheid van haar medewerkers.

Haar afsluitende boodschap: weerbare zorg is geen prestatie van één organisatie, maar van het hele regionale zorgnetwerk.

Praktijkervaring: stroomstoring in het Catharina Ziekenhuis

Nardo van der Meer, voorzitter van de Raad van Bestuur van het Catharina Ziekenhuis, vertelde over de stroomstoring op 14 april. Tijdens een reguliere test van de noodstroomvoorziening lukte het niet om terug te schakelen naar de normale stroomvoorziening. Het ziekenhuis draaide vervolgens ruim tien uur op noodstroom.

De situatie vroeg om voortdurend nieuwe afwegingen. Welke zorg kan veilig doorgaan? Wanneer moet je zorg afbouwen of verplaatsen? En op welk moment betrek je regionale partners, terwijl nog onduidelijk is hoe lang de storing gaat duren? De noodstroomvoorziening functioneerde goed en de acute zorg kon doorgaan. Toch werd duidelijk hoe belangrijk het is om tijdig keuzes te maken en onzekerheden te delen.

Belangrijkste lessen:

  • Maak vooraf afspraken over het afbouwen, uitstellen en verplaatsen van zorg.
  • Communiceer regelmatig naar de werkvloer en benoem ook wat je nog niet weet.
  • Betrek regionale partners tijdig, ook als nog niet alle informatie beschikbaar is.
  • Houd rekening met de afhankelijkheid van medewerkers, ICT en patiëntinformatie.

Praktijkervaring: uitval van telefonie en ICT bij Kempenhaeghe

Anouk Vermeer, voorzitter van de Raad van Bestuur van Kempenhaeghe, liet zien hoe een stroompiek grote gevolgen kan hebben. Door uitval van koeling raakten servers en apparatuur oververhit. Hierdoor vielen onder andere telefonie en internet uit.

De eerste prioriteit was het in beeld brengen van kwetsbare patiënten en bewoners en het veilig laten doorgaan van de noodzakelijke zorg. De ervaring onderstreepte hoe belangrijk duidelijke procedures, rustige aansturing en goede communicatie zijn. Ook praktische oplossingen bleken onmisbaar, zoals telefoonnummers op papier, noodapparatuur en alternatieve manieren om patiëntinformatie beschikbaar te houden.

Belangrijkste lessen:

  • Zorg dat iedereen zijn rol kent en weet wie de back-up is.
  • Bereid je ook voor op langdurige uitval en de gevolgen voor medewerkers.
  • Maak afspraken met leveranciers en regionale zorgpartners.
  • Oefen regelmatig en zorg dat nieuwe medewerkers weten wat ze bij een crisis moeten doen.

Van bewustwording naar actie: bestuurlijke dilemma’s

Onder begeleiding van Marleen Boertien (NAZB), Tineke Vos (GHOR Brabant Midden-West-Noord) en Imke Stultiëns (GHOR Brabant-Zuidoost) gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over bestuurlijke keuzes en dilemma’s.

De discussie maakte duidelijk dat organisaties al veel voorbereidingen treffen, maar ook tegen dezelfde vraagstukken aanlopen. Hoe lang kun je zelfstandig zorg blijven leveren? Welke zorg krijgt voorrang als personeel, middelen of capaciteit schaars worden? En waar houdt de verantwoordelijkheid van de eigen organisatie op?

Op basis van de accountgesprekken met de zorgpartners in de regio (door GHOR & NAZB) maar ook de herziening van het zorgrisicoprofiel van GHOR BZO hebben geleid tot de volgende 6 belangrijkste bestuurlijke aanbevelingen:

  1. Bereid je voor op de gevolgen van uitval, niet alleen op afzonderlijke crisisscenario’s.
  2. Maak vooraf keuzes over zorgplicht en prioritering. Welke zorg moet doorgaan en wat kan tijdelijk niet?
  3. Maak bedrijfscontinuïteit onderdeel van de bestuurlijke cyclus. Zorg dat plannen worden besproken, getoetst en geoefend.
  4. Bespreek restrisico’s vooraf. Niet alles is te voorkomen of op te lossen. Leg vast welke risico’s je accepteert.
  5. Kijk verder dan je eigen organisatie. Breng afhankelijkheden in de keten in beeld en maak afspraken over schaarste, capaciteit en verantwoordelijkheden.

Een belangrijke conclusie uit de zaal: zoek elkaar nu op en bespreek de lastige vragen, zodat je elkaar tijdens een crisis weet te vinden.

Weerbaarheid vraagt om meer dan plannen

Jop Groeneweg, verbonden aan onder andere de Universiteit Leiden en TU Delft, sloot het inhoudelijke programma af met een kritische blik op weerbaarheid. Organisaties hebben vaak uitgebreide plannen, maar dat betekent niet automatisch dat medewerkers tijdens een crisis ook handelen zoals bedoeld. Kennis alleen is onvoldoende. Gedrag moet worden geoefend, zodat mensen weten wat ze moeten doen als de druk hoog is.

Hij benadrukte dat bestuurders drie belangrijke voorwaarden moeten organiseren: vertrouwen, beschikbare middelen en ingesleten werkwijzen. Ook waarschuwde hij voor het vertrouwen op helden die tijdens een crisis de situatie redden. Dat iets goed is afgelopen, betekent niet automatisch dat het ook goed is aangepakt.

Zijn belangrijkste conclusies:

  • Wees duidelijk over wat je onder weerbaarheid verstaat.
  • Reken niet op helden, maar zorg voor een goed voorbereide organisatie.
  • Oefen niet alleen of iets goed gaat, maar vooral of het goed wordt gedaan.
  • Zorg dat medewerkers de middelen en het vertrouwen hebben om te handelen.
  • Toon bestuurlijke moed en neem ook maatregelen die belangrijk zijn, maar nog niet urgent lijken.
  • Breng restrisico’s in beeld en accepteer dat niet alles beheersbaar is.

De opbrengst van de ochtend in één beeld

Tijdens het symposium bracht illustrator Laura Lagaaij de belangrijkste inzichten live in beeld. Haar illustratie laat zien hoe de uitdagingen, bestuurlijke dilemma’s en mogelijke acties met elkaar samenhangen. Van afhankelijkheid van ICT en personeel tot het maken van afspraken, versterken van samenwerking en voorbereiden op langdurige uitval. Een van de centrale inzichten: keuzes creëren duidelijkheid, maar een besluit is pas bruikbaar als mensen het ook kunnen uitvoeren.

Samen verder werken aan weerbare zorg

Het symposium maakte duidelijk dat de urgentie wordt gevoeld. De volgende stap is om die bewustwording om te zetten in concrete afspraken, zowel binnen organisaties als met partners in de regio. Want als kritische voorzieningen uitvallen, stopt de zorg niet. Juist dan moeten we op elkaar kunnen rekenen.

We bedanken u hartelijk voor uw bijdrage en de open gesprekken tijdens het symposium.

Anne-Marijn de Wit – GHOR Brabant-Zuidoost
Mariska de Jongh – Netwerk Acute Zorg Brabant
Thérèse Claassen – GHOR Brabant Midden-West-Noord

18 november 2026

Vacature Beleidsadviseur GHOR

Wil je werken aan de veiligheid van morgen?
9 juli 2026

Het WIK is live!

Welkom op het WIK: één plek voor actuele informatie, praktische hulpmiddelen en verbinding.
11 juni 2026

Word jij onze nieuwe Hoofd Ondersteuning Geneeskundige Zorg (HON-Gz)?

Heb jij affiniteit met crisisbeheersing en wil je een sleutelrol vervullen op momenten waarop het er écht toe doet? Dan...
18 februari 2026

Vooruitblik 2026: vervolg Uitvoeringsprogramma Zorgrisicoprofiel

Het Uitvoeringsprogramma Zorgrisicoprofiel (ZRP) heeft de afgelopen periode een belangrijke impuls gegeven aan de voorbereiding van de zorgketen op incidenttypen...
8 december 2025

Uitbraak infectieziekten

Hoe bereid je je voor op uitbraak infectieziekten? Op 27 november kwamen Brabantse zorginstellingen samen voor de vierde werksessie van...